İklim krizinin ağır bilançosu: 1,5 milyar kadın ve kız çocuğu risk altında

<p>Birleşmiş Milletler Kadın Birimi (UN Women), Antalya'da düzenlenen 31. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında yayımladığı yeni bilgi notunda, iklim krizinin kadınlar ve kız çocukları üzerindeki ağır etkilerini ortaya koydu.</p>
<p>Verilere göre, dünya genelinde her üç kadın ve kız çocuğundan birinden fazlası, yani en az 1,5 milyar kişi, iklim kaynaklı tehlikelerin, güvencesiz istihdamın ve toplumsal cinsiyet eşitsizliklerinin bir arada görüldüğü bölgelerde yaşıyor.</p>
<p>UN Women'ın İklim Krizi Çağında Toplumsal Cinsiyet Eşitliği başlıklı bilgi notu, iklim krizinin yalnızca çevresel yıkıma yol açmadığını; kadın yoksulluğunu, ücretsiz bakım yükünü, ekonomik eşitsizlikleri ve erkek şiddeti riskini de derinleştirdiğini gösterdi.</p>

<p>Raporda, iklim krizine en az katkıda bulunan ülkelerde yaşayan kadınların ve kız çocuklarının krizin sonuçlarından en ağır biçimde etkilendiği vurgulandı.</p>
<h2>141 MİLYON KADIN DAHA AŞIRI YOKSULLUĞA SÜRÜKLENEBİLİR</h2>
<p>UN Women'ın projeksiyonlarına göre, iklim değişikliğinin en olumsuz senaryosunda 2050 yılına kadar 141 milyon kadın ve kız çocuğu daha aşırı yoksulluk içinde yaşayabilir.</p>
<p>Kadınların ekonomik kayıpları da erkeklerden daha ağır olabiliyor. 24 ülkeden elde edilen veriler, ortalama sıcaklığın 1 derece artmasının kadınların toplam gelirlerinde erkeklere kıyasla yüzde 34 daha fazla kayıpla ilişkili olduğunu ortaya koydu.</p>
<p>Bu eşitsizliğin nedenleri arasında kadınların tarım dışı işlere geçiş olanaklarının sınırlı olması, üretim araçlarına erişimde yaşadıkları güçlükler ve göç etme imkânlarının daha kısıtlı olması yer alıyor.</p>
<h2>SUYA ERİŞİM ZORLAŞIYOR, BAKIM YÜKÜ ARTIYOR</h2>
<p>İklim krizinin kadınlar üzerindeki etkilerinden biri de ücretsiz bakım emeğinin artması. Kuraklık, su kaynaklarının azalması ve afetler, kadınların ev içindeki sorumluluklarını ağırlaştırıyor.</p>
<p>Dünya genelinde 1,8 milyar insanın yaşadığı yerde suya erişimi bulunmazken, bu hanelerin üçte ikisinde su temininden öncelikli olarak kadınlar sorumlu.</p>
<p>UN Women'ın aktardığı verilere göre, sera gazı emisyonlarının yüksek seyrettiği senaryoda su temini için harcanan süre 2050 yılına kadar yüzde 30'a varan oranda artabilir.</p>
<p>İklim kaynaklı afetlerin ardından çocukların, yaşlıların ve hasta aile bireylerinin bakımının da büyük ölçüde kadınların üzerine kalması, mevcut eşitsizlikleri daha da derinleştiriyor.</p>
<h2>KURAKLIK CİNSEL ŞİDDET RİSKİNİ ARTIRIYOR</h2>
<p>Raporda iklim kriziyle kadınlara yönelik şiddet arasındaki ilişkiye de dikkat çekildi.</p>
<p>14 ülkede yürütülen araştırmalardan elde edilen verilere göre, uzun süreli aşırı kuraklığa maruz kalmak, ergen kız çocukları ve genç kadınlara yönelik cinsel şiddet riskinde yüzde 21'lik artışla ilişkili.</p>
<p>İklim değişikliğinin neden olduğu geçim kayıpları, zorunlu göç ve kaynak kıtlığı, toplumsal cinsiyete dayalı şiddeti artıran mevcut koşulları ağırlaştırabiliyor.</p>
<p>Çocuk yaşta evlilikler de iklim krizinin etkilediği alanlar arasında bulunuyor. Verilerin karşılaştırılabildiği 46 ülkenin 24'ünde çocuk yaşta evlilik oranlarının kurak bölgelerde daha nemli bölgelere kıyasla yüksek olduğu belirlendi.</p>
<p>UN Women, çocuk yaşta evliliklerin azaltılmasında son yıllarda sağlanan ilerlemenin iklim krizi nedeniyle tersine dönebileceği uyarısında bulundu.</p>
<h2>İKLİM FİNANSMANININ YALNIZCA YÜZDE 4'Ü EŞİTLİĞE ÖNCELİK VERİYOR</h2>
<p>İklim krizinin kadınlar üzerindeki etkileri giderek ağırlaşırken, bu alana ayrılan kaynaklar yetersiz kalıyor.</p>
<p>UN Women'ın verilerine göre, gelişmekte olan ülkeler ihtiyaç duydukları iklim finansmanının üçte birinden daha azına erişebiliyor. İklim odaklı Resmî Kalkınma Yardımlarının ise yalnızca yüzde 4'ü toplumsal cinsiyet eşitliğini önceliklendiriyor.</p>
<p>Kadınların karar alma mekanizmalarındaki temsili de sınırlı. Dünya genelinde enerji alanındaki yönetim portföylerinin yalnızca yüzde 12'si kadınların sorumluluğunda bulunuyor.</p>
<p>Öte yandan, yapay zekâ teknolojilerinin enerji talebi artarken dünya genelinde 326 milyon kadın ve kız çocuğu hâlâ elektriğe erişemiyor.</p>
<h2>YEŞİL DÖNÜŞÜM 68 MİLYON KADINA İSTİHDAM SAĞLAYABİLİR</h2>
<p>Raporda, gerekli politikaların uygulanması ve yatırımların yapılması durumunda iklim kriziyle mücadelenin kadınların ekonomik ve toplumsal haklarını güçlendirebileceği de belirtildi.</p>
<p>Buna göre, doğru yatırımlarla kadınlar yeni oluşturulacak yeşil işlerin yüzde 66'sına kadar olan bölümünde yer alabilir. Böylece 2035 yılına kadar kadınlar için 68 milyon ek istihdam olanağı yaratılabilir.</p>
<p>Ancak hükümetlerin iklim politikalarında toplumsal cinsiyet eşitliğini gözetme düzeyi hâlâ yetersiz.</p>
<p>Ülkelerin hazırladığı Ulusal Katkı Beyanlarının (NDC) yüzde 73'ü kadınların karşı karşıya olduğu iklim risklerini tanırken, yalnızca üçte birinden biraz fazlası bu riskleri kapsamlı biçimde ele alıyor.</p>
<h2>UN WOMEN'DAN LİDERLERE ÇAĞRI</h2>
<p>UN Women İcra Direktörü Sima Bahous, kadınların iklim kriziyle mücadelede yalnızca mağdur değil, aynı zamanda değişimin öncüleri olduğunu vurguladı.</p>
<p>Bahous, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:</p>
<p><em>“Dünyanın dört bir yanında kadınlar, toplumlarında, laboratuvarlarda, parlamentolarda ve iklim krizinin ön saflarında daha iyi bir gelecek için mücadeleye şimdiden liderlik ediyor. Kadınlara ve kız çocuklarına eşit haklar, kaynaklar ve liderlik etme gücü sağlamalıyız. Bunu yaptığımızda, dünyamızın acilen ihtiyaç duyduğu değişimin itici gücü olacaklar.”</em></p>
<p>UN Women, COP31 kapsamında hükümetlere kadınların iklim politikalarındaki karar alma süreçlerine eşit katılımının sağlanması, kadın çevre savunucularının korunması ve iklim finansmanının kadın örgütlerine de doğrudan ulaştırılması çağrısında bulundu.</p>
<p>Açıklamada, bakım sorumluluklarının eşit paylaşımını esas alan adil dönüşüm politikalarının hayata geçirilmesi ve iklim kriziyle birlikte artan şiddet risklerine karşı önlem alınması istendi.</p>
<p>Ayrıca Belém Toplumsal Cinsiyet Eylem Planı'nın yeterli finansmanla desteklenerek eksiksiz uygulanması gerektiği belirtildi.</p>
<p>UN Women, toplumsal cinsiyet eşitliğinin iklim politikalarının merkezine yerleştirilmesinin yalnızca kadınların hakları açısından değil, iklim kriziyle etkili mücadele bakımından da zorunlu olduğuna dikkat çekti.</p>